De ‘veranderkok’ kookt niet volgens een standaardreceptje!

Het aantal mensen dat zich bezig houdt met veranderingen is in  de loop van de jaren steeds groter geworden. En was eerlijk gezegd altijd al groot. Zelf zit ik nu  meer dan 20 jaar in de veranderingen van teams en organisaties, en een ding is me erg duidelijk geworden: met alleen een Kotter model of een ander verandermodel kom je er niet.

Steeds weer blijkt het veranderen van teams en organisaties afhankelijk te zijn van de verandermogelijkheden van de afzonderlijke medewerkers. Ik schrijf bewust verandermogelijkheden, en niet veranderbereidheid. Mijn studies van het brein van de afgelopen 15 jaar hebben me laten zien, dat mensen niet op alle punten kunnen veranderen. Managers, trainers en coaches (wij, de veranderaars) zeggen dan te vaak: die persoon ‘wil niet mee’. 

Hoe ons brein zich laat foppen! (door internet en zogenaamde deskundigen)

In zijn boek ‘Uit onbetrouwbare bron’ laat de neuroloog en psycholoog Daniel Levitin ons zien hoe gemakkelijk ons brein te beïnvloeden is door misinformatie. Hij is niet de enige. Daniel Kahnemann en het duo Chabris en Simmons gingen hem voor, en momenteel verschijnen er meer boeken die laten zien dat ons brein gevoeliger is voor goede verhalen dan voor waarheid en feiten. Als een verhaal daarbij onze emotie raakt, zijn we helemaal gevoelig voor misleiding.

Levitins boeken zijn geweldig nuttig. Het zijn dit soort boeken die aan de basis staan van mijn eigen boeken, zoals ‘Het Flitsbrein’ en ‘Diversiteit’. Als gevoelsmens maak ik gemakkelijk de fout me mee te laten nemen door een emotioneel verhaal. Heftigheid, angst en verdriet van anderen raken mij. Ik heb in mijn leven een pad moeten belopen, dat veel mensen als tegenovergesteld aan hun eigen pad ervaren.

Boek van de week

Opleidingen

Bekijk alle opleidingen

‘Mag je als witte heteroman geen mening meer hebben over diversiteit of zo?’

Ik ontmoette een teamleider die ik jaren geleden coachte. Hij zat in de trein van Utrecht naar Rotterdam net als ik en we zaten met zijn tweeën in een compartiment. Hij feliciteerde me met het succes van mijn boek ‘Diversiteit’, al was hij door ‘het gedoe rond die Sylvana’ geïrriteerd geraakt. Ook refereerde hij aan twee gebeurtenissen van de laatste tijd, waaruit hij de conclusie trok dat ‘Surinamers’ zich de laatste tijd ‘echt fout’ opstelden.

Ik heb afgeleerd om tegen dat soort zinnen onmiddellijk ten strijde te trekken. Ik had kunnen zeggen dat hij het verkeerd zag, dat Sylvana naar mijn mening vaak verkeerd beoordeeld wordt, dat het een vorm van selectieve waarneming was dat Surinamers zich ‘fouter’ opstelden dan anderen. Ik bedoel: de sfeer in de totale samenleving is grimmiger dan hij wel eens geweest is, en velen stellen zich ‘fout’ op. Kijk alleen maar op twitter, om over ons gedrag in de auto nog maar te zwijgen.

Vacatures

Construction Manager (Venlo)

Als Construction Manager ben je verantwoordelijk voor de aansturing van een groep Uitvoerende Medewerkers die werkzaamheden uitvoeren aan HS- en MS-installaties. Je hebt kennis van primaire, secund... Bekijk alle vacatures

Advertorial

Word meesterverteller met datavisualisatie 2.0

Maak kennis met automated data storytelling en voorzie bijvoorbeeld grafieken en tabellen automatisch van tekst. Lees verder

‘Wetenschap is van enorme schoonheid’ (Interview met Bert Overbeek over zijn thriller)

Bert Overbeek (eindredacteur van deze weblog) heeft een zeer interessant nieuw boek geschreven. Dit keer geen managementboek. ‘Ontvoering van de evolutie’ is een misdaadverhaal. Wat zegt de korte boekbeschrijving op de online verkooppunten? ‘Een sekte richt zijn terrorisme op wetenschappers. Hun effectieve ontvoeringen stellen de politie voor een raadsel. De misdaad lijkt iets te maken te hebben met de evolutieleer en het scheppingsverhaal, maar er blijkt meer aan de hand.’  Het leek Dylan Bloem een goede reden voor een interview.

Uw nieuwe boek ‘Ontvoering van de evolutie’ gaat over de ontvoering van wetenschappers door een bijbelse sekte. Waarom heeft u juist dit onderwerp gebruikt voor een misdaadverhaal?

 Omdat het een prima basis geeft voor een spannend verhaal. Religie is altijd een prima onderwerp voor misdaadverhalen. Omdat religie niet alleen veiligheid en rust aan mensen geeft, maar ze ook tot waanzin kan drijven. Onderwerpen die voor de atheist volmaakt onbelangrijk zijn, kunnen in het licht van een religie tot iets zeer belangrijks worden. De inmiddels bekende apenbioloog Frans de Waal noemde zichzelf glimlachend een apathist. Waarmee hij bedoelde dat religie hem volkomen onverschillig liet. Zoiets kan diep religieuze mensen tot woede drijven. En dat weet hij. Daarom glimlachte hij, denk ik. Het was lekker om te zeggen. Om dit soort glimlachjes vinden veel religieuze mensen wetenschappers arrogant. Dat maakt ze woedend en wraakzuchtig. En wraak is altijd een heel goed uitgangspunt voor een misdaadverhaal.

Voetbal Inside en Sylvana Simons…

Sylvana Simons en Sunny Bergman hebben de aanval geopend op het programma Voetbal Inside. Ze vinden Derksen, van der Gijp en Genee homofoob en racistisch. De sponsors van het RTL7-programma worden aangesproken met de vraag: ‘Willen jullie dergelijk gedrag daadwerkelijk faciliteren?’ Heineken, Gilette en Toto nemen in niet al te scherpe bewoordingen afstand van de inhoud van het programma, maar stellen hun sponsoring nog niet aan de orde.

Wat is hier aan de hand? Wie heeft gelijk? Een antwoord op deze vraag laat zien hoe complex diversiteitsthematiek kan zijn. Simons en Bergman laten ons zien dat wij ons als samenleving regelmatig schuldig maken aan vormen van discriminatie; ook als we zeggen dat we het niet willen of niet doen. Ze creeëren awareness. Hun visies zijn goed doordacht en genuanceerd.

Gaan die robots ons nou echt regeren straks?

Je hebt ze van tijd tot tijd. Hypes in de managementwereld. In de afgelopen jaar hebben we er wel een paar zien langskomen. Zo was daar na een zwerm van LEAN-consultants ineens de breinhype, het agile denken, vervolgens het woord ‘disruption’ en nu is er dan al weer enige tijd big data en de digitale revolutie. Je herkent dit soort hypes aan het feit dat bedrijven er ineens lezing na lezing over bestellen, dat de cursussen erover vol raken, en last but not least dat mensen de woorden die erbij horen voortdurend noemen.

Bij enig doorvragen blijkt dan vaak dat de als vernieuwend gepresenteerde hypes ingepast zijn in een oude manier van werken. Kort gezegd: er verandert niet veel; alleen de taal is ‘vernieuwd’. Mensen zijn, zo blijkt keer op keer in onderzoeken, gevoelig voor een goed verhaal, en zeker als dit enigszins met emotionele of gepassioneerde bombarie verteld wordt, dan zijn we er gevoelig voor. Hoger of lager opgeleid maakt dan niet uit.

Zijn persoonlijkheidstesten waarheid of placebo’s?

Deze week werd ik geinterviewd door het Financieel Dagblad. Er was een test gepresenteerd voor beleggers. Aan de hand van de test kon je vaststellen wat voor type belegger je was. Dit kan je helpen, aldus de makers van de test, om betere keuzes te maken. Ons brein fopt ons namelijk, en een beetje rationaliteit en zelfkennis helpen je dat te onderscheiden.

Het FD benaderde mij met een paar vragen, omdat ik een ‘interessant boek over intuitie’ heb geschreven. Het duurde een half uur, en werd teruggebracht tot 5, 6 regels. Ik was niet ontevreden met de weergaven maar hier toch even een wat uitgebreider verhaal. Ik zei tegen de interviewer dat ik niets tegen dit soort testen heb, maar dat het oude wijn in nieuwe zakken is. De toelichting. 

‘Die Afrikanen zijn stiekem’; hoe ga je om met zulke uitspraken?

Een groot deel van de witte Nederlanders heeft niet de intentie om te discrimineren. Maar er zijn natuurlijk mensen die het wel doen. En die kom je tegen op de werkvloer. In 25 jaar heb ik er behoorlijk wat voorbeelden van gezien. Zowel in trainingen als in mijn leidinggevende of adviserende rollen.

Omdat ik van mening ben dat ze de samenwerking negatief kunnen beïnvloeden, breng ik ze in beeld. Dit om zichtbaar te maken wat bestaat, maar zo vaak verborgen wordt gehouden. En om een handvat te geven hoe je er mee om kunt gaan als leidinggevende. Uiteraard heb ik niet de waarheid in pacht, dus eventuele aanvullingen of andere zienswijzen zijn welkom natuurlijk.

Mannelijke TANTRA-leraren geen optie voor vrouwen?

Onlangs kwam er een nieuwsbericht langs dat handelde over mannelijke tantrische leraren. Hoewel ze hun cliëntèle beloofden geen misbruik te maken van hun afhankelijke positie, zouden ze zich toch aan hen hebben vergrepen. Het testoron wakkerde hun natuurdrift kennelijk zo aan, dat ze hun professionaliteit inruilden voor begeerte.

Ik ken deze wereld vrij goed. Ik ben het type dat veel heeft onderzocht voordat hij ‘landde in het leven’. Nu profiteer ik daarvan, is mijn levenservaring een bron van inzicht geworden, en helpt mij, en soms anderen, door ingewikkelde situaties heen. Ook geniet ik meer dan vroeger. Maar ooit was tantra een gebied dat ik onderzocht. Ik heb twee tantrische therapeutes bezocht toen het wat moeilijker ging, zo rond mijn 45e, nu 14 jaar geleden. Maar die had ik al nauwkeurig geselecteerd.

Ga eens samenwerken in plaats van mekaar voor rotte vis uit te maken

Er zijn nog steeds mensen die beweren dat er in Nederland niet wordt gediscrimineerd op de werkvloer. Het tegendeel blijkt waar, en niet zo’n beetje ook. Ik hoor in mijn netwerk regelmatig terug dat de uitingen grover worden. Nu is er bij de politie een zwartboek verschenen dat zeer schrijnend laat zien hoe ernstig het is.

Voor mij is het duidelijk: we moeten ophouden met dat zinnetje: ‘ik discrimineer niet hoor maar…’ Of ‘ik ben geen racist hoor, maar…’ In Nederland komt gewoon discriminatie en racisme voor, en in een bepaald segment van de samenleving verhardt dat. Dat het onzin is, behoeft geen betoog, maar het helpt ons gewoonweg niet. SAMENWERKING, mensen, elkaars kwaliteiten benutten, daar gaat het om.