Rubriek Kennismanagement

Iedereen heeft zijn eigen metafoor voor organisaties. De één ziet zijn bedrijf als een machine. Een tweede ziet het als een dorp; een plaats waar mensen een gemeenschap vormen. Een derde vindt zijn organisatie te vergelijken met een democratische volksvergadering. En zo zijn er nog wel een aantal te bedenken. Ik zelf hou er wel van om organisaties te zien als biologische organismen. Als systemen die je kunt vergelijken met zogenaamde ‘osmotische systemen’. Het menselijk lichaam is zo’n systeem, maar ook een bos of regenwoud.

• Tweet

Een opdrachtgever van me is manager. Hij belde vorige week om even iets samen tegen het licht te houden, zoals hij dat uitdrukte. Twee van zijn medewerkers waren betrapt door een derde. Die twee waren toevallig ook zijn beste medewerkers, terwijl de derde bekend stond om de grote hoeveelheid roddels die hij verspreidde, en bovendien om zijn middelmatige productie. Hij had –samen met een schoonmaker- de twee ontdekt toen ze halfnaakt lagen te vrijen. Het was na zessen, ze hadden niemand meer verwacht (de schoonmaker was al langs geweest). 

• Tweet

Wanneer je een beoordelingsgesprek krijgt, is de kans groot dat je besproken wordt op basis van een competentieprofiel. Ook wanneer je solliciteert gebeurt dit. Competenties als zodanig zijn niet terug te vinden in de hersenen. Zoiets als hebzucht ook niet. Dit soort ‘kwaliteiten’ lijken een voorbeeld van een construct. Om dingen meetbaar te maken, bedenken we een gedragscompetentie, bijvoorbeeld klantgerichtheid, en de organisatie hoeft alleen maar te kijken of ze dat waarneemt bij de (potentiële) medewerker.

• Tweet

Hoe kan het zijn dat je bij een presentatie soms precies al die dingen voelt,  die je niet zou willen voelen? Je gaat trillen, je mond wordt droog, je ademhaling komt te hoog te zitten. Allemaal niet heel functioneel. Je wilt rustig zijn en je zeker niet gespannen voelen, vooral als er belangrijke mensen in je publiek zitten. Je zou misschien niet denken dat dit door de evolutie komt. De zogenaamde oude hersendelen zijn af en toe sterker dan de prefrontale cortex, waarmee we proberen de onrust uit ons lijf te krijgen. Ons systeem reageert alsof het een leeuw tegenkomt, terwijl we niet veel meer hoeven te doen dan een boodschap over te brengen op een manier die bij anderen goed blijft hangen.

(Op de foto hiernaast geeft Bert een presentatie over hoe neuronetwerken ontstaan. Binnenkort is hij weer te zien in een workshop over dit onderwerp. Zie hieronder.)

• Tweet

In ‘De emoties’ van Nico Frijda maakte ik kennis met het onderscheid tussen ‘intentioneel’ gedrag en impulsief gedrag. Intentioneel gedrag is gedrag dat verbonden is met onze lange termijn doelen. Wie zich voorneemt om in 2015 vijftig duizend euro gespaard te hebben, stelt een lange termijn doel. Als die persoon vervolgens door de Mediamarkt heen loopt, en zomaar een apparaat koopt,  vertoont hij impulsief gedrag. De kans is aanwezig dat hij zijn vijftig-duizend euro-doel niet gaat halen.

Dit voorbeeld kan breed toegepast worden op principiële kwesties. Zo kan iemand zich ten doel stellen 25 kilo in een jaar kwijt te willen raken. Iedere ongecontroleerde vreetbui die hij vervolgens krijgt, brengt hem verder van zijn doel af. Een manager die zich voorneemt om zijn informatie breder te delen (intentioneel gedrag), krijgt het moeilijk  wanneer hij belangrijke geheime informatie toegespeeld krijgt. Hij moet dan toch weer zwijgen over iets belangrijks.

• Tweet

Hersenbeschadigingen kunnen leiden tot ADHD, autisme en tot verminderd leervermogen. Niet iedereen wordt even goed ‘afgeleverd’; dit beperkt het vermogen van sommigen. Dat is niet altijd direct zichtbaar. Waarschijnlijk weten we in de toekomst meer van ADHD, en autisme. Mogelijk gaan we er dan ook andere namen voor gebruiken. Dit is mede afhankelijk van de ontwikkelingen binnen de breinwetenschappen. De meetapparatuur in die vakdiscipline is nog steeds onvoldoende, volgens wetenschappers.

• Tweet

Is zelfreflectie aan te leren? Het hangt er vanaf wat je onder het begrip verstaat. Iedereen reflecteert wel eens op zijn gedachten en gedrag. Dus iedereen doet aan zelfreflectie. Waarom zeggen managers dan wel eens over hun medewerkers dat ze geen ‘zelfreflectie’ hebben? Ze bedoelen dan dat sommige medewerkers te weinig verantwoordelijkheid nemen voor hun gedrag. Ze geven alles en iedereen de schuld behalve zichzelf.

De vraag is nu: kunnen we mensen dit afleren, of beter: kunnen we ze aanleren om introspectiever te worden en beter het verband te zien tussen hun gedachten en gedrag en het effect dat ze op anderen hebben? Bert Overbeek (pitchersupport.com) gaat op de vragen in.

• Tweet

Een aantal neuropsychologen gaat er van uit dat we alles kunnen leren tot op hoge leeftijd. Handig bij veranderingen. Iedereen kan dan altijd ieder veranderproces tot een succes maken, en als je dat niet doet ligt het aan jou. Je wilt niet. De motivatie is er niet. In dit geval kan je spreken over een talentontwikkelingsmaffia, zoals Karin Spaink vroeger sprak over de orenmaffia.  Ze reserveerde deze term voor spirituele mensen, die vonden dat je altijd kon genezen als je maar wilde.

• Tweet

Het idee dat iedereen alles kan leren is niet langer houdbaar.  We worden geboren met een genetische erfenis. Daarbij bepaalt het klimaat in de baarmoeder hoe de dingen bij ons zich voor de rest van ons leven ontwikkelen. Dingen gaan daar al vast liggen. Kwaliteiten en beperkingen.  De eerste jaren na onze geboorte ontwikkelt zich dat verder, en tegen de tijd dat cultuurinvloeden zich laten gelden, zijn we allang geen onbeschreven blad meer.

• Tweet