‘Die algemene mails kunnen mensen gaan tegenstaan’ zegt zij dan. Die vriendin waar ik afgelopen vrijdag mee sprak, had dat ook. Ze vond bovendien dat ‘de mailende Bert’ veel minder warm was dan ‘de echte Bert’. ‘Het lijkt op internet alsof je iemand bent die zich heel erg profileert, iemand met een groot ego.’ Dat schijnt in de werkelijkheid gelukkig mee te vallen, maar ik straal het kennelijk toch uit.

Ik maakte het wel vaker mee dat mensen vonden dat ik mezelf door beeldvorming via de sociale media tekort deed. Na een artikel over Afrikaanse ondernemers meldde een goede vriend dat zijn omgeving vond dat het teveel over mij ging, en te weinig over de Afrikaanse ondernemers. Hij vond dat jammer omdat hij wist dat ik ‘ondanks de aanwezigheid van een gezond ego, niet leed aan narcisme’.

En ik heb al eens een aantal mensen boos gemaakt een paar jaar geleden door ze iets te vaak te sms-en. Ik had toen een boekje uitgebracht en dat leverde nogal wat aandacht op in de pers. Ik dacht: ‘Dat vinden mijn kennissen en vrienden vast leuk voor mij, dus ik zal ze op de hoogte houden van
de persaandacht.’ Maar een deel van de mensen zat er zo niet in. Die hadden zoiets van ‘Daar heb je hem weer met zijn mails’.

Hetzelfde zou weer kunnen gelden voor dit artikel. In feite wil je iets ingewikkelds aan de orde stellen over sociale media, zodat anderen er ook wat aan hebben. Ik schrijf dan over mijn eigen situatie, in de hoop dat anderen zich erin herkennen. Echt aardig bedoeld, ik meen het. Maar
door de manier van opschrijven kan iemand gemakkelijk denken: kijk, hij heeft het de hele tijd over zichzelf, en tussen de regels door schept hij nog op ook.Bah!

Lastig. Niet voor mensen met vaste banen in grote
organisaties, die niet afhankelijk zijn van opdrachtgevers. Elke maand wordt
netjes het salaris gestort, en wat zou je je verder druk maken over sociale
media? Die zijn er voor de fun, niet voor
de business. Maar voor ondernemers is
het een ander verhaal. Die zijn veel afhankelijker van sociale media in deze
tijden.

Waar ligt de grens: waar wordt ‘jezelf promoten’ storend?
En voor wie? Wie de marketeers erop na slaat, leest dat in de moderne verkoop
gaat om ‘jezelf onderscheiden’. Dat is net iets te weinig volledig: het gaat
erom jezelf ‘aantrekkelijk te onderscheiden’. Wie deze week Studio Job bekeek
op DWDD heeft gezien dat ‘jezelf onderscheiden’ onbedoeld heel verkeerd kan
uitpakken. Je wilt een discussie losmaken, maar je wordt ineens geassocieerd
met ‘foute kunst’.

Door ‘fout’ te zijn, vernietig je de ‘gunfactor’. Dat is
dat mensen je een opdracht gunnen. Die gunfactor is van groot belang in
business. Je haalt zonder het gunnen geen opdrachten binnen. (Mits je
professionaliteit buiten de discussie staat, maar dat is voor mij nu even een
vanzelfsprekendheid.)

Wat voor mails, nieuwsbrieven en dergelijke geldt, geldt
ook voor websites en zelfs filmpjes die je maakt om je product te promoten. Ik
liet een mooi filmpje maken over mijn product (http://www.youtube.com/watch?v=bDo9bvhlma4),
omdat ik dacht dat klanten dat makkelijker zouden bekijken dan een website. In
zo’n filmpje is het belangrijk dat je je zelfverzekerdheid uitstraalt. Maar ook
dat laat zich verkeerd uitleggen: nou, nou, wat een zelfvoldaanheid, kan er
gedacht worden. En weg is de gunfactor.

Met andere woorden: het is moeilijk om jezelf via de
sociale media op de juiste manier neer te zetten. Het is sowieso ingewikkeld om
jezelf goed neer te zetten op internet. En het niet doen is geen optie. In mijn
geval is het gevaar aanwezig dat je onpersoonlijker en egocentrischer overkomt
dan je wilt. Weet jij hoe jij precies overkomt aan de andere kant? Nee, en dat
is precies het ingewikkelde van sociale media-aandacht.

De intenties zijn niet verkeerd. Je wilt graag vrienden,
en organisaties en medewerker helpen, omdat je weet dat je dat kan bijvoorbeeld.
Je moet daar een boterham mee verdienen. Vandaar dat je af en toe mails stuurt
die volkomen verkeerd kunnen worden uitgelegd. Al met al is dat natuurlijk
helemaal niet de bedoeling. Wat ik niet ben is een selfkicker, dus zo moet je ook niet willen overkomen.

Ik ben dus op zoek naar tips van mijn lezers. Ik wil
graag 2 of 3 adviezen op de vraag: hoe kan je je het beste profileren, zonder
dat je ergernis opwekt?

Iedere gelegenheid die zich voordoet, benut hij om zijn geloof uit te dragen aan zijn collega’s. Die zijn daar inmiddels doodmoe van.

De nieuwe leidinggevende besluit om Cor met het verhaal te confronteren. Die begint te lachen en zegt ‘Oh, maar dat weet ik wel, hoor, chef. Dat is de duisternis die regeert in de harten der mensen. Jezus zal hier licht in brengen, dat weet ik zeker. En ik ben zijn instrument.’ De leidinggevende probeert hem duidelijk te maken dat het misschien beter is dat hij dergelijke boodschappen niet meer uitdraagt. Maar dat gaat Cor te ver. ‘Niemand kan mij verbieden het woord van de heer te verspreiden. Zelfs u niet, chef.’

Wat nu?

Hiermee is de invloed van de hippiecultuur definitief op zijn retour. Wat brachten hippies? Juist niet ‘doe maar normaal’. Ze deden gekke dingen, uit verzet tegen de enorme vertrutting en hypocrisie van de gevestigde orde van hun tijd. Ze deden dat zoals tegenwoordig meer rechts georiënteerde media dat doen, zoals het eerder genoemde Pownews. Cynisch. En met weinig respect voor dat wat voor anderen belangrijk is.

De zin van het leven is een thema dat niet geliefd is. Als het al ter sprake komt, is het vaak in zinnen als ‘Dat is zo’n zwever, die houdt zich bezig met de zin van het leven en zo.’ Waarop aan de andere kant iemand begint te giechelen of te zuchten. ‘Oh ja, zo iemand.’ Zo iemand maak je belachelijk of je negeert hem, maar je neemt hem in ieder geval niet serieus.

Dat geldt ook voor mensen die geloven dat er een ‘andere wereld’ bestaat waarin een god of goden iets voor hebben met ons, onze aarde, ons zonnestelsel en ons heelal’. Van de goden hebben ons toch bevrijd? We weten nu toch hoe het zit? Helaas voor onze atheïstische vrienden, dat is niet te bewijzen. Je kunt het aannemen, omdat je het logischer vindt. Maar het kan net zo goed zo zijn dat de goden wel bestaan.

Als je denkt dat er wel een plan schuilt gaat achter de dingen die gebeuren in ons universum, heb je een teleologische levensvisie. En behoor je dus tot de mensen die nadenken over de zin van het leven. Dat maakt je in onze tijd niet zo populair in Nederland. Geeft niets, iedereen heeft ook weer recht op een eigen mening, en ook al maken onze mediajongens en politici die graag belachelijk, dat is toch iets moois in dit land.

Hoe kom ik hier nu weer op? Omdat ik vanochtend tijdens het kijken naar de prachtige dvd ‘How the universe works’ zelf ging nadenken wat toch de zin van dit alles is. En hoe harder onze gewaardeerde wetenschappers roepen dat er geen plan  of doel zit achter de dingen die gebeuren, des te meer ik vraagtekens bij die stellingen plaats.

In de documentaire wordt van alles uitgelegd over ons heelal. Hoe sterren werken, hoe de zon werkt, hoe mierklein de aarde is vergeleken bij andere planeten en sterren. Soms vraag je je af hoe de dingen allemaal kunnen bestaan. Zoals de zwarte gaten, soms niet groter dan 30 kilometer, die alle materie en licht opslokken die ze onderweg tegenkomen. Hele sterren verdwijnen erin!

Monsters worden ze genoemd. En ze zijn inderdaad griezeliger dan de monsters uit een horrorfilm. Laten we hopen dat zo’n ding ver weg blijft
van ons zonnestelsel, want we kieperen er met zijn allen in en er blijft niets
van ons over. Zelfs tijd en ruimte bestaan er niet. En ze zijn zo
ondoorgrondelijk dat wetenschappers er nog weinig van begrijpen.

Er zijn er heel erg veel in het universum en ik zie ze een beetje als de stofzuigers van het heelal, maar ja, dat is ook maar een aanname. We weten gewoon erg weinig. We willen graag veel weten, en dat moeten we ook rustig blijven willen, maar de echte geheimen zijn voor ons voorlopig nog zo ondoorgrondelijk, dat de stelligheid over het bestaan of niet bestaan van goden en een andere wereld volledig misplaatst lijkt.

Datzelfde, vind ik, geldt voor de respectloze manier waarop wordt gepraat over de elite, die op zoek is naar ‘de zin van het leven’. Waarom zouden mensen de waarom-vraag niet mogen stellen? Kinderen doen dat zelfs, het past bij de natuur van de mens. Lekker blijven graven en ons niet teveel aantrekken
van mensen die een loflied aanheffen op de zotheid.

De popwereld heb ik sindsdien ervaren als een wereld met een paar grote talenten en een heleboel herhaling. Waar rock zich vroeger met veel
effect verzette tegen een samenleving van fatsoen- en moraalridders, is het
tegenwoordig de hobby van suburban boys en girls die denken dat ze outcasts zijn, als ze klinken als de rebelse, vrijbuiterigeof experimentele bands van weleer. Rockmuziek is gewoon een vak op een hogeschool geworden.

Dit weekend overleed Amy Winehouse. En dat deed behoorlijk
pijn. Omdat zij zo’n stem was, en zo’n persoonlijkheid, die nu eens niet uit de
muziekhobbyhoek van een nieuwbouwwijk voortkwam. Winehouse was met haar bijna Motown-achtige stemgeuid een absoluut monument tussen de popiconen van onze tijd. Hoewel ook zij iets herhaalde (daar komt de popmuziek niet los van) was ze onmiskenbaar een onwerelds groot talent. Ze was iets tussen Billie Holiday en Janis Joplin in.

Dat ze uiteindelijk ten prooi viel aan de drugs, maakt me toch woedend. Talent dat verwoest wordt door destructieve krachten is bijna net zo erg als talent dat niet kan woekeren omdat het zwelgt in de welvaart en decadentie van onze dagen. Het is een aanklacht tegen onze samenleving dat een zangeres als Amy Winehouse ten onder is gegaan.

Wie foto’s en filmpjes ziet van haar een paar jaar geledenziet een prachtige jonge vrouw, een belofte van jewelste. Zie je haar in media van de laatste 2 jaar, dan schrik je. Vooral het filmpje waarin ze langs een file loopt en half wankelend, half rokend door paparazzi wordt vastgelegd is te pijnlijk om aan te zien.

Ik ken wel wat musici. Ze zijn moeilijk om mee te leven. Nachtbraken en altijd bezig met muziek. Hun taal. Ik zie het dan wel eens dat de rest er niet meer toe doet. Als de muziek maar goed is. Ze zijn toegeweid aan hun vak als geen ander. Daarvoor moet af en toe een muzikant of muzikante de tol betalen.

Dat dat nu een van de grootste talenten ter wereld moet zijn is ironisch. Amy Winehouse is ‘back to black’.

(Op www.egobert.wordpress.com schrijft Bert dat we niet gebukt moeten gaan onder het leed in de wereld: ‘Oslo, Amy Winehouse en eindeloze hoosbuiten; ga er niet onder gebukt!’ Meer van zijn hand vindt u op de twitteraccount Goeroetweets)

Op het moment dat ik haar voor het eerst zag schaatsen was ik zeer geïmponeerd. Een krachtige sportieve dame. Niet zacht voor zichzelf, niet zacht voor mensen die behept waren met een groot ego en aan zelfoverschatting leden. Die ego’s hebben slechte dagen gekend. Mensen verdragen geen scherpe kritiek, en die gaf ze destijds.

Wel probeerde en probeert ze ook altijd verbonden te blijven met mensen die ze op hun donder gaf, of eerlijk zei dat ze het niet in ze zag zitten. Dat lukt niet altijd, omdat Nederlanders nu eenmaal niet graag horen dat ze niet zo goed zijn als ze zelf denken. Dus waren er ook veel mensen die over haar roddelden.

Ik liep weg met haar. Ik had intussen ontdekt dat ik een groot ego had, en kende ook mijn beperkingen wel in 1995. Dat hielp bij het verdragen van de feedback, waarvan ik begreep dat het maar één doel had: je kwaliteit verbeteren. Ik had intussen geleerd, dat je openstellen voor feedback meer opleverde dan je ertegen verdedigen.

Ik had ook een zwak voor mensen die niet leden aan het Nederlandse gepamper. Dagelijks zie ik daarvan nog voorbeelden om me heen. Ik had altijd al wel meer met confronterende eerlijkheid, dan met diplomatieke glimlachjes en geveinsde complimenten. Liever een asshole die dat van zichzelf weet, dan iemand die zich voordoet als een engel des lichts, terwijl hij je schuur leegrooft.

G. is één van die mensen waarvan Heere Heeresma de schrijver vroeger ongeveer in deze woorden zei: ‘Er zijn een paar mensen die zijn als rotsen. Het zijn er niet veel. Ze liggen verspreid over een woest landschap.’

Nu doe ik haar ernstig te kort als ik haar alleen maar als een confronterende vrouw beschrijf. Natuurlijk, ze behoort tot het Friese stamboekvee van ‘niet lullen maar poetsen’.  Ze houdt niet van klagen. Het leven is geen rozentuin. Accepteer de schoonheid, maar ook de rotzooi. Maar ze kan ook bijzonder zacht zijn. Ik zei al: haar complimenten zijn hartverwarmend. Ze is vol aandacht. En dan niet omdat het moet, maar omdat ze echt belangstellend is.

En laat ik niet vergeten dat je ontzettend met haar kan lachen. Haar zienswijze maakt altijd de lach in mij los en G. ligt altijd dubbel als ik weer eens grappen loop te maken over menselijke kleingeestigheid. Daarbij ontzie ik haar en mezelf niet. Ik kan zo wel 40-50 momenten terughalen waarbij ons de tranen over de wangen liepen. Zoals op de momenten dat ik terughaal dat ze iemand weer eens meedogenloos zijn of haar vet gaf. Dat vindt ze zichzelf natuurlijk een vreselijke iezegrim.

G. is voor mij een onmisbare schakel geweest op een zeer essentieel moment in mijn levenspad. Ze kon me daarin omarmen en op mijn donder geven. Wat ik vooral toen erg hard nodig had, want ik was een behoorlijke ijdeltuit . Ik ben haar daar tot op de dag van vandaag dankbaar voor geweest. Dat ik boeken schrijf, als interim manager en trainer/coach in de top van het Nederlandse bedrijfsleven rondloop, daarin is haar rol groot geweest.

Twee jaar geleden gaf G. een feest. Ze had borstkanker gehad en dat was afgerond. De ellende leek achter de rug. Borstkanker kunnen ze tegenwoordig goed behandelen. Het feest was prachtig. Ik schreef erover op mijn weblog. Haar sympathieke Senegalese man M. en haar innemende dochter F. zaten aan haar zijde als twee monumentale wezens uit een andere wereld. Er werd gedanst, gedronken en erg lekker gegeten.

Een paar maanden geleden kreeg ik een kaart van haar uit Vietnam.  Ze had het erg goed naar haar zin. Ze schreef dat we elkaar snel weer moesten zien. De laatste afspraak die we maakten, moest ik afzeggen, omdat mijn agenda enorm is volgelopen.  Geeft niet, we plannen snel wel wat anders, sms’te ze. En toen kwamen de ontijdingen.

Want het gaat op dit moment niet best met haar. Haar ziekte is terug. En helaas, niet in een vriendelijke vorm. Ze heeft een agressieve vorm. De oncoloog schrok deze week van haar ‘geelheid’.  Zelfs een chemokuur was niet handig, want dat zou ze waarschijnlijk niet overleven.

‘Deze realiteit komt erg hard aan’, mailde ze haar vrienden, al voel ik wel dat ik steeds zwakker word, ik wilde toch blijven geloven op betere tijden waarin ik nog een  keer kon zwemmen, salsa dansen en kon koffie drinken bij mijn favoriete grandcafé en ….,  en…. en……..alles wat het leven me zo geweldig heeft geboden. Het zit er allemaal niet meer in.’

Omdat ze niet teveel bezoek wil vanwege haar vermoeidheid, sms’en we regelmatig. ´Het is zooo klote om zo moe te zijn´ smste ze me.  Soms is ze vol energie, soms heeft ze gewoon geen energie, meldde ze verder. U begrijpt het, daar word je heel erg stil van als vriend. Je wilt iets, maar je kunt niets. Je kunt alleen maar toekijken en hopen dat het allemaal een beetje meevalt.

Ze bestond het ook nog om een grap te maken per sms. Maar die was persoonlijk en moet ik de mensen helaas onthouden. Ik hoop, en roep het universum en alle goden van dat universum aan dat ze toch de salsa nog zal dansen, en dat ik nog vaak hard met haar kan lachen. Om de mensen, om haar en om mezelf.

Laat ik maar met de deur in huis vallen. U bezit geen academische titel. Maar u staat als autodidact trainingen en workshops te geven aan academici op Nijenrode en de VU. Hoe heeft u dat voor elkaar gekregen?

Er is, denk ik, behoefte in organisaties aan mensen die uit de praktijk komen, zonder dat ze daar zuur van zijn geworden. Mensen met een verhaal en met ervaringen in verschillende bedrijfstakken en organisaties. En dan ook nog in verschillende rollen. Ik weet wat het is om op je eerste werkdag als schoonmaker gedold te worden door collega’s, maar ik weet ook wat het is om als directie impopulaire besluiten te nemen. En omdat dit uit ervaring komt, kan je erg veel doelgroepen bedienen.

En daar komt bij dat ik eigenlijk studie tot een way of life heb gemaakt. Mijn middelbare school was een drama, maar onmiddellijk daarna begon ik veel te lezen en te studeren. Dat doe ik nu al zo’n 32 jaar. Je zult mij vaak lezend aantreffen tegenwoordig. Maar alles is begonnen met de praktijk. En die volgorde is bij de meesten omgedraaid. Die beginnen met de theorie en gaan vervolgens de praktijk in.

Ik merk dat ook hoger opgeleiden iets hebben met wat ik zeg en dat komt door die levensloop. Er is natuurlijk veel van hetzelfde. De manier waarop mensen projecten behandelen bijvoorbeeld, daar zie je heel erg de opleidingen in terug. Projectmatig werken is noodzakelijk, dat leer je wel op de universiteit. Maar de ruis in dat type projecten, de weerbarstige menselijke factoren die ervoor zorgen dat je je piketpaaltjes moet verplaatsen, dat moet je meegemaakt hebben. Ik vertel daar graag over. Zowel in de werkelijkheid als in mijn boeken.

Overigens zal ik de eerste niet zijn die zonder een universitaire opleiding toch iets heeft bereikt. Ik wil me niet met ze vergelijken, maar mensen als Steve Jobs en Bill Gates hielden het ook niet uit op school.

Heeft het geholpen dat u in allerlei binnenlandse en buitenlandse organisaties wel eens iets gedaan heeft? Ik zag op uw Linkedin-CV ondermeer Flora Holland, Heineken, de KLM, de NS, de Rabobank, de ANWB, Henkel en Lufthansa staan.

Ja, dat maakt altijd veel indruk, merk ik. Het is een mooie lijst, dat geef ik toe, maar het belangrijkste is dat je er erg veel van leert om verschillende organisaties te zien. Ik ben altijd erg dankbaar geweest voor de kans om in al die bedrijven te werken. Je ziet dat bepaalde patronen in alle organisaties voorkomen, en je ziet ook de verschillen. Ervaring opdoen in dit soort prachtige bedrijven is meer waard dan een hogeschool. Dus het antwoord op je vraag is eigenlijk: ja, dat heeft geholpen.

Ja, maar hoe is het u gelukt om bij zulke bedrijven aan het werk te komen? En hoe lukt het u om staande te blijven als zelfstandig ondernemer in crisistijd?

Dat zijn twee vragen, maar ik zal een poging wagen zonder alle geheimen prijs te geven. Je vraagt eigenlijk naar mijn meerwaarde. Ik zal die proberen uit te leggen aan de hand van het volgende. Jongeren die een organisatie binnenkomen na hun studie lijden nog wel eens aan overmoed. Ze hebben iets over business odellen geleerd, weten echt wel wat van management, maar ze moeten nog leren dat de weg van A naar B soms via C loopt, en vaker via C, D en E. Daar zie je ook dat ze mensen zoals mij opzoeken. En niet alleen jongeren. Want kennelijk is dit ook voor oudere managers. Om de kortste weg te gaan heb je tijd nodig. Dat is een paradox maar ik ben dol op paradoxen.

Ik denk dat mijn meerwaarde zit in de hulp die ik kan bieden om doelen op zo snel mogelijke wijze te bereiken. Keer op keer merk ik dat er behoefte is aan adviezen om processen echt te versnellen. Die lopen dan ergens vast en dan heb je veel aan iemand die ervaring heeft met dit soort dingen. Zo blijf ik denk ik overeind als zelfstandig ondernemer in crisistijd. Want aan dat soort mensen is altijd behoefte.

En u doet dat alleen.

Vaak wel, maar er zijn ook een paar samenwerkingsverbanden met interim- en trainingsbureaus. Het woord ‘alleen’ is trouwens erg betrekkelijk in dit verband. Je werkt altijd samen en ik ben dol op samenwerken. Je leert van je ervaringen en van de pareltjes die in elke organisatie rondlopen.

Er is niets leuker dan met elkaar aan een slim gekozen doel werken en te ervaren dat je zonder die anderen niets kunt. Samen op zoek gaan naar de individuele meerwaarde van een ieder, dat helpt je verder. En het is in mijn rol altijd weer een uitdaging om mensen met weerstand mee te kunnen krijgen. Belangrijk is trouwens wel dat je opdrachtgevers niet nodeloos hoge tarieven in rekening brengt. Dat hoort daar ook bij.

Dingen zijn boeiend en niet altijd wat ze lijken in bedrijven. Soms hoor je over kritische medewerkers: die vent is zo negatief, die kan niet mee. Ik vind dat diep in mijn hart eigenlijk een zwakte van de organisatie. Natuurlijk is er angst en boosheid in organisaties, en dat leidt dan tot gemopper en weerstand. Mensen laten dan niet hun meest charmante kant zien, maar ik ken de redenen van dat soort gedrag uit eigen ervaring.

Het gaat meestal om erkenning en aandacht. Mijn baas ziet totaal niet wat ik allemaal voor dit bedrijf heb betekend, dan kan hij de pot op. Dat is wat mensen dan denken. Je moet het onderscheid maken: is iemand boos, bang of negatief? Met echt negatieve mensen is vaak iets aan de hand. In de privésfeer, of misschien heeft iemand gewoon aanleg voor depressie. Dat kan ook nog. En daar zijn therapieën en pillen voor.

Maar terug naar je vraag. Ik geloof niet in ‘alleen’. Ik doe mijn werk echter wel alleen, omdat ik geloof dat ik dan van meer waarde kan zijn voor organisaties. Je hebt dan een zekere onafhankelijkheid, maakt geen onderdeel uit van het politieke circuit en je kan zijn wie je bent.

Kan dat niet als je onderdeel uitmaakt van een organisatie?

In theorie wel, maar in de praktijk zijn er altijd maar weinig helden. Na de tweede wereldoorlog was er een grote groep mensen die zei dat ze in het verzet had gezeten. Dat bleek ernstig tegen te vallen. Hetzelfde zie je in organisaties. De baas tegenspreken is voor heel veel mensen moeilijk. Helaas gebeurt het nog wel eens dat je dat ook niet in dank wordt afgenomen.

Dat wegen mensen af: is mijn leidinggevende gediend van kritiek of niet? In de discussies over leiderschap hoor je leiders vaak zeggen dat ze zo open staan voor feedback van hun mensen. In de praktijk zie je diezelfde leiders daar moeite mee hebben. Begrijpelijk hoor, ik veroordeel het niet, maar ik signaleer het wel.

Het ergste dat mij kan gebeuren is dat een organisatie zegt: dank u voor de bewezen diensten, meneer Overbeek, maar u kunt nu wel gaan. Ik heb afgeleerd om daar bang voor te zijn. Daar hebben organisaties niet veel aan, als ik rekening ga houden met boze leiders. Ik ben dus altijd zo eerlijk mogelijk, en gek genoeg werkt dat goed uit in deze rol.

Werk je in een organisatie, dan is dat lastiger. Je komt elkaar steeds tegen, je moet steeds weer dat gevecht aan. En we willen door onze leiders toch ook graag een beetje geprezen en gezien worden. Dat is een biologisch mechanisme in mensen, dat we onder andere gemeen hebben met chimpansees en bonobo apen. De een zal er meer behoefte aan hebben dan de ander, maar ik zie erg veel mensen groeien als ze door de leider van een bedrijf gecomplimenteerd worden. Hem of haar echte feedback geven vergt veel moed.

Wat gaat u op de VU vertellen over leiderschap?

Nou, ik zal geen dagdeel staan vol te praten. De mensen zelf dingen laten ontdekken door leuke werkvormen spreekt me meer aan. Maar ik zal een half uurtje over leiderschap vertellen en niet ontkomen aan vragen en die zal ik dan graag beantwoorden natuurlijk.

En wat vertelt u dan?

Dat de discussies over leiderschap soms ver af staan van de dagelijkse praktijk. Dat ze vaak gaan over hoe je als leider zou moeten zijn. Of over de vraag of leiderschap te leren is. Er worden ongelooflijk veel conferenties volgepraat over dit thema. Je kunt je afvragen wat de relevantie daarvan is.

Ik begrijp wel dat de crisis onze opvatting over wat leiderschap is opnieuw ter discussie stelt. En niet alleen de crisis. Ik hoef je niet te vertellen dat de wereld elke dag verandert. En in een hoog tempo. Sociale media krijgen invloed, mensen in de westerse wereld zijn hoger opgeleid dan vroeger, en verlangen meer zelfstandigheid. Het nieuwe werken is daarvan een uitdrukking, ook al door de verdere verankering van IT in organisaties. Waarom zou je in de file gaan staan, vroeg iemand mij onlangs, als je thuis je werk sneller af hebt?

Leiderschapsdiscussies kunnen volgens mij het beste gaan over de vraag hoe je als leider iets gedaan krijgt. Daar zal het op de VU ook over gaan, over hoe je leiderschap kunt aanwenden om een visie te ontwikkelen en daar draagvlak voor te krijgen, over doelen stellen, over samen doelen bereiken en over het scheppen van een veilige en prettige werksfeer waarin je toch zorg draag voor het resultaat.

Wat vindt u een goede leider?

Een goede leider is voor mij iemand die zowel richting kan geven als draagvlak kan scheppen voor die richting, die altijd aan doelen is gekoppeld die het resultaat verbeteren. Het moet ook iemand zien die weet hoe hij of zij de mensen van de organisatie aan zich kan binden. Maar altijd weer moet het iemand zijn die een organisatie beter maakt en naar een beter resultaat. En niet alleen op de korte termijn.

Ik laat het hier even bij, want anders ga ik de fout maken te filosofisch te worden. Er zijn in het verleden erg goede leiders geweest. Steve Jobs, Jack Welch, Mandela, Ghandi, Lao Tse, Boeddah, Jezus, het zijn er maar een paar. Maar altijd lukte het ze om met anderen echt iets gedaan te krijgen.

In uw boek ‘Goeroegetwitter’ behandelt u nogal wat van die leiders, maar u geeft nergens uw mening over leiderschap.

Dat klopt en dat was een keuze. Ik wilde het landschap van management denkers in kaart brengen en mensen daar zelf over laten nadenken en laten kiezen. Bovendien had ik mijn zienswijze op management al een keer gegeven in dat andere boek ‘Heerlijk, de werkvloer op!’ Dat gaat over operationele aansturing, maar je vindt er veel praktische invalshoeken over wat leiderschap is.

Al met al is het een prachtig onderwerp. Organisaties zijn de dorpen van deze tijd. Wat je daar ziet gebeuren, raakt aan alle aspecten van het mens zijn. Ik kom ook geregeld in de kunstwereld, en daar gelden hele andere codes en ongeschreven wetten. Men is daar vaak een beetje argwanend ten opzichte van het bedrijfsleven. Vraag je door, dan blijkt dat ze er niet zo vaak komen. Hun beeld hangt sterk samen met hun levensfilosofie, en heeft vaak niet zoveel met de werkelijkheid te maken.

Het onderzoeken van die werkelijkheid, en het deelnemen aan de verbetering ervan vind ik een prachtig doel. Wel is het goed om te beseffen dat er meer is in het leven dan werken. Het leven is de beste universiteit. Goed leiderschap leer je van het leven zelf. Als je niet durft te leven, onthoud je jezelf zeer belangrijke lessen. En een opmerkelijk kenmerk van goede leiders is dat ze die lessen hebben gehad. Ze hebben geleefd en van dat leven hebben ze geleerd. Een mooier advies kan je niet krijgen. Leef, geniet, maar leer van de dingen. En dan, na een aantal jaren, misschien ben je dan geschikt voor het leiderschap. Wie weet.’

‘Leiderschap, wat moet je daar eigenlijk voor doen?’, 9 november, VU Amsterdam (alleen voor leden van Aureus.) Na 9 november is de tekst van de PP-presentatie kostenloos te verkrijgen bij Bert Overbeek via pitcher.support@hetnet.nl Op dit mailadres kunt u ook meer informatie verkrijgen over de inhuur van Bert (uiteraard tegen een reeël tarief).

Bert Overbeek werd eerder dit jaar geïnterviewd door Volker Wessels CFO  Jolanda Poots-Bijl  (http://www.jongebazen.nl/interviews/cfo-jolanda-poots-bijl-volker-wessels-interviewt-bert-overbeek-de-rollen-omgedraaid/)

Ik ben wel benieuwd of anderen ook vinden dat kantoren allemaal sfeervoller kunnen. En of ze al sfeervol genoeg zijn. Laat hieronder dus maar even weten wat je ervan vindt.

Bert Overbeek, trainer, coach, mediator, auteur, dichter, stelt dat er alle reden is handen en voeten te geven aan ‘zweverig gedachtegoed’. Vindt het boeiend vanuit zo’n basishouding problemen te bekijken, zoals ‘lastige’ opdrachtgevers. Verafschuwt goeroegedrag bij coaches, “omdat je nooit helemaal begrijpt wat de ander doormaakt”. Betrokken bij veranderingsprocessen bij, ondermeer, KLM, Lufthansa,Rabobank en De Nederlandse Bank.

Wat bezielt jou?

Positieve energie, creatief aanboren van mogelijkheden om vertrouwde dingen ineens anders te zien. Om ‘saai’ te veranderen in ‘kleurrijk’, kansloze situaties ombuigen tot kansrijke. Ik realiseer me dat er geproduceerd moet worden, resultaat boeken! Coaches die dat niet meewegen in hun begeleiding, vind ik weinig effectief.

Wie inspireert jou?

Oudere mensen, als zij praten over hun levens zonder te preken. Muziek, stilte, verlaten natuurplekken. Schildes als Modgliani, Picasso en Francis Bacon. Schrijvers als Bryson en Coetzee. Humor die, als intrigerende vorm van spiritualiteit, soms in een flits inzichten brengt die op geen enkele andere manier te genereren zijn.

Wat ga je delen met deelnemers aan jouw workshop?

De energie in jezelf die dingen kan ombuigen. De zoektocht naar een effectieve vorm om te gaan met lastige opdrachtgevers. Mensen zijn geneigd zich aan te passen, en afstand te doen van dat wat hen kracht geeft als ze met lastige situaties worden geconfronteerd. Ik wil ze laten zien dat dat niet nodig