Dienend leiderschap werkt niet altijd bij inclusiviteit

Het zal veel Nederlanders verbazen, maar er zijn in deze wereld ongelooflijk veel mensen die niets hebben met dienend, faciliterend en verbindend leiderschap, waarbij de leider niet directief aanstuurt.

Ik kan volstaan met het voorbeeld van Shruti, een IT-medewerker uit India, die haar geld verdient in ons land vanwege haar uitzonderlijke kwaliteiten. Shruti gaf in een gesprek met me aan, dat ze Nederlandse leiders slim vindt, maar weinig charismatisch.

‘En mensen hebben iemand nodig om tegenop te kunnen zien, anders wordt het een chaos. Als medewerker mis je soms gewoon een duidelijke opstelling van leiders. Het is namelijk heel fijn als je iemand aan het roer hebt staan, die gewoon zegt: dit en dat is de richting’.

Het verhaal van Shruti staat niet op zichzelf. De oorzaak is vrij eenvoudig: ze komt uit een hiërarchische cultuur, waarin de machtsafstand tussen leiders en medewerkers groot is, en niet uit een egalitaire, waar die afstand juist heel klein is. Nederland is samen met Zweden en Denemarken extreem egalitair. We staan zelfs bekend als anti-autoritair; iets dat we zelf maar nauwelijks doorhebben.

Dit betekent dat Nederlanders vrijwel alle andere landen als hiërarchisch zullen ervaren. Maar echt hiërarchisch zijn landen als Japan, Korea, India, China, Nigeria, Rusland en Polen. In Nederland werken nogal wat Polen, en veel Nederlandse organisaties werken samen met Japan, China of India. Dat betekent dat je als leider steeds vaker mensen in je team zal krijgen, die uit hiërarchische landen komen. Hen zal je moeten uitleggen dat een egalitaire leiderschapscultuur niet per sé een slappe cultuur hoeft te zijn.

Switchend leiderschap is in die zin ‘Nederlands’, dat het uiteindelijk zelfwerkzame medewerkers wil hebben, die zich in een cultuur van dienend leiderschap prettig voelen. Het onwikkelt medewerkers naar een niveau, waarop ze geschikt zijn om te werken onder diendende leiders. Dit ontwikkelingspad slaat dienend leiderschap zelf over. Met name dat je soms directief moet ‘instappen’ op zo’n pad, wordt onderschat.

Leiders zullen hun medewerkers hier dus moeten coachen. Maar niet alleen leiders. Ook medewerkers zelf zullen zich dienend en verbindend op moeten leren stellen naar collega’s. Als ze althans resultaat willen bereiken in samenwerking met die collega’s. En dit vereist voor medewerkers dezelfde vaardigheden als die van een leider. Medewerkers in een moderne ‘switchende’ cultuur voelen de verantwoordelijkheid om hun collega’s te helpen in hun ontwikkelingsproces.

De houding dat dit alleen een taak van ‘het management’ zou zijn past niet meer  bij de moderne en toekomstige medewerker. Een switchende cultuur bouw je samen op. Dat betekent voor een medewerker dat je afspraken en uitgangspunten in zijn houding terugziet. Ongeacht de leiderschapstijl.

 

 

5 thoughts on “Dienend leiderschap werkt niet altijd bij inclusiviteit”

Ir. JGM van der Zanden 7 maanden ago

Dit betoog miskent volledig een van de cruciale rollen van managers, namelijk tactisch en strategisch management.
Organisaties hebben richting en sturing nodig. Er zijn maar heel weinig mensen die beschikken over het talent om de juiste koers uit te zetten. Managers worden, als het goed is, mede geselecteerd op het hebben van dat soort talenten.
Dat heeft helemaal niks met hiërarchie of platheid in een organisatie te maken; dat gaat over de manier waarop de manager communiceert met de medewerkers. Maar medewerkers zullen i.h.a. volkomen terecht vragend naar de manager kijken t.a.v. tactische en strategische vraagstukken, omdat zij i.h.a. zelf de talenten missen om dergelijke vragen te beantwoorden. Bovendien dienen dergelijke vragen uiteindelijk één eenduidig antwoord te krijgen, omdat het anders een chaos op de werkvloer wordt.
De Indiase IT-er mist, m.i. volkomen terecht, bij veel organisaties “de ballen” bij managers om die tactische of strategisch rol op zich te nemen en laten de teams dus maar wat rondzwemmen in plaats van heldere lijnen uit te zetten. Met enorme verspillingen tot gevolg!

Ir. JGM van der Zanden
Interim Manager/Docent MBA

Bert Overbeek 7 maanden ago

Dank voor je reactie maar er is geen sprake van miskenning van welke vorm van leiderschap dan ook. Het gaat hier over een culturele kant van leiderschap. Leiders en managers die hun medewerkers willen ontwikkelen tot autonome medewerkers moeten wel degelijk hun ballen laten zien. Wij verschillen niet zo van mening over deze dingen.

ditter 7 maanden ago

Ik denk dat de culturele component niet alleen ligt bij in dit geval Shruti. Het is voor iedereen onduidelijk wanneer je beoordeeld wordt op punten en criteria die niet helder zijn en niet rationeel. Veel ‘nieuwkomers’ en dat is soms heel lang, ervaren dat zij naast de standaardcriteria ook beoordeeld worden op andere niet uitgesproken criteria. Wanneer je een mening geeft wordt die niet altijd op inhoud beoordeeld maar op positie. Mag jij dat als ‘nieuwkomer’ wel zeggen of vinden, of andere meningen die niet worden uitgesproken. “Mijn deur staat altijd open” zeggen veel managers. Maar ze verwachten niet dat je ook daadwerkelijk binnenkomt vervaren veel mensen. Dan is helder leiderschap wel eens een verademing. Het geeft duidelijkheid wat wel en niet verwacht wordt. In zogenaamde open culturen is veel mening en oordeel verborgen en dat kan verwarrend zijn. Vooral wanneer men toch al denkt dat ‘jij’ het niet zo goed kan als ‘wij’.

Inge 7 maanden ago

Hoi Bert,

Wat gaaf is om te weten, is dat dienend-leiderschap juist de manier van zijn is waarbij directief leiderschap succesvol is. Voor sommige mensen is het inderdaad fijn een krachtig voorbeeld te hebben, dan is het heel dienend om dat krachtige voorbeeld ook te zijn.

Het verschil met directief leiderschap zoals de meeste mensen het kennen is dat directief vanuit de grondhouding van een dienend-leider van uit een bewust-zijn is, dus niet vanuit ego, vanuit macht, om je gelijk te halen, je zin te krijgen of te laten zien dat jij de baas bent, o.i.d.

De grondhouding van een dienend-leider maakt dat je onder alle omstandigheden alert ontspannen en effectief kunt reageren. Soms directief, soms luisterend, soms coachend – het hangt af van wat de omstandigheden vragen – maar altijd congruent met het belang van het grotere geheel voorop. Dat bedoel je wellicht ook met switchend?

Hartelijke groet,
Inge

P.S. Als je meer wilt weten, kun je een van mijn bestsellers Echte leiders dienen (2012) of Dienend-leiderschap (2021) lezen of mijn proefschrift (2009) over dienend-leiderschap (gratis te downloaden op de website van http://www.redpointcompany.com).

Antwoord op Inge
Bert Overbeek 7 maanden ago

Zeker is dienend leiderschap heel mooi. Wanneer je mijn boek over het toekomstige ‘Switchend leiderschap’ leest, ontdek je waar dienend leiderschap nog wat aanvulling behoeft. Maar dienend leiderschap is zeker een mooie stap geweest, die in veel organisaties erg bruikbaar is. Ik zal er hier over blijven schrijven.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *