Hersenonderzoek kan bedrijven helpen

Nu er meer bekend is geworden over fenomenen als autisme, hyperactiviteit, dyslexie en aandachtsstoornissen, kunnen we die gegevens uitstekend gebruiken bij implementaties en andere vormen van verandermanagement. De vraag is namelijk telkens: zijn mensen veranderbaar?

Nu er meer bekend is geworden over fenomenen als autisme, hyperactiviteit, dyslexie en aandachtsstoornissen, kunnen we die gegevens uitstekend gebruiken bij implementaties en andere vormen van verandermanagement. De vraag is namelijk telkens: zijn mensen veranderbaar? De antwoorden op deze vragen liggen vaak in de sfeer van: wat je aanleert, kan je ook weer afleren; wat is aangeboren valt niet af te leren. Je komt dan ook managers tegen die niet geloven en managers die wel geloven in het veranderen van mensen. 

Waarom ze erin geloven, is vaak moeilijk vast te stellen. Het gaat meestal om een geloof dat als waarheid wordt geponeerd en dat zo logisch zou moeten zijn, dat er eigenlijk geen discussie nodig is. Vaak zit er wel wat in zo’n geloof, al zit er meestal ook iets in het tegenovergestelde. Er zijn erg veel opvattingen over hoe mensen in elkaar zitten. Dat gaat van opvattingen uit het oude India, of uit de oude Joodse cultuur, via de laklaag van christendom of juist esoterie, hoppa, naar meer rationele benaderingen, zoals die uit de neurowetenschap. 

Met name van die laatste, meer technische benaderingen van de menselijke geest gaat veel aantrekkingskracht uit voor het bedrijfsleven, dat dingen graag meetbaar maakt. En voor wie er niet van houdt, van meetbaarheid van de menselijke geest, moet zich eens afvragen wat HRM’ ers eigenlijk doen. Op verzoek van hun organisaties. Wat vinden jullie er eigenlijk van: moeten de rationele benaderingen van de menselijke geest meer ruimte krijgen?

11 thoughts on “Hersenonderzoek kan bedrijven helpen”

Geertje Dam 14 jaar ago

Bert, vertel me eens hoe wil je in vredesnaam de gegevens bekend over autisme etc. gebruiken voor verander management? Overtuig me van deze interessante visie

Bert 14 jaar ago

Mooie vraag, Geertje. Ik zal een eenvoudig antwoord te geven over deze complexe materie. Aan moeilijke woorden ontkom ik niet. In al dat duur betaalde hersenonderzoek komt heel veel informatie vrij over hoe onze hersenen werken. Ik ben in dit opzicht geweldig geholpen door het werk van Oliver Sacks en het boek ‘Neurofilosofie’ van Hans den Boer. Als niet-neurowetenschapper krijg je daar een mooi panorama over de werking van ons brein. In dit verband wil ik ook Ramachandran noemen met ‘ Het bizarre brein’.

Waar het om gaat is het volgende. Als we iets aanleren, zoals bij veranderingen, gebeurt er iets met de structuur van ons brein. Het landschap verandert, zeg maar. De voorheen vertakte rivier wordt een beekje, of omgekeerd. Als het landschap verandert, verandert ook onze beleving. En je competenties gaan lekker mee.

Dit is wat gebeurt bij veranderingen. Daarbij leren we iets. Kandel onderzocht drie effecten van leren: sensibilisatie (iets nieuws leren), habituatie (tot gewoonte worden) en klassieke conditionering (zie hond van Pawlow).
De hersenen veranderen bij leren. Zo neemt het aantal synapstische verbindingen bij sensibilisatie toe; bij habituatie nemen ze af. In het lange termijn geheugen ontstaan

Hoe rijker het hersenlandschap, des te groter de mogelijkheden. Wanneer iemand in zijn jeugd verwaarloosd is (maternale deprivatie), nemen die mogelijkheden af. Stompzinnig gezegd (en dat wisten we natuurlijk al): niet iedereen heeft dezelfde leermogelijkheden. En dat heeft ook betekenis voor de mogelijkheid tot veranderen.

Het is juist hier dat ik denk dat neurowetenschappers organisaties kunnen helpen. Praktisch? Piet, 34 jaar werkzaam op een langetermijnplanningsafdeling, geweldig in het ontwerpen van toekomstscenario’s, heeft een hersenfysiologie, die het hem onmogelijk maakt om zijn baan te blijven doen, wanneer deze hectischer wordt. Hij kan veranderen, maar het tempo waarin is niet hetzelfde als bij Jan.

Wat ik nu veronderstel, en ik ben hier zoekende en heb beslist deskundigen nodig, is dat we binnen een paar decennia kunnen voorspellen aan de hand van meetapparatuur of iemand wel of niet mee kan in een bepaald veranderproces, een bepaalde context of dat iemand geschikt is voor een baan. We zijn echter nog lang niet zover. Dus moet de discussie open. Ik lever daaraan mijn bijdrage. In de hoop neurowetenschappers en psychologen te prikkelen hun bijdrage te leveren.

Ben ik begrijpelijk?

Bert 14 jaar ago

Die boeken van Ramachandran en Sacks onthullen echt verbijsterende zaken. Na hersenbeschadigingen lopen de functies soms volkomen door elkaar heen. De man die zijn vrouw voor een hoed aanzag is waarschijnlijk wel bekend. Maar wat te denken van die man, die na een akelig hersenongeluk constant Disney-figuren over de lichamen van zijn gesperkspartners zag lopen? Hij schoot constant in de lach en de mensen met wie hij sprak hadden geen idee!

M. Braam 14 jaar ago

Kijk als we zo gaan doen, beginnen we op machines te lijken. We zijn wel professionals, maar we zijn en blijven mensen. Ik vind het niet kunnen.

Bert 14 jaar ago

Beste Mark,

Nu kan ik een heel betoog gaan houden, dat wat je zegt een paar jaar geleden zo was, maar dat dat nu niet meer zo is, want en omdat en doordat, etc. Maar beter kan je het boek van Hans den Boer lezen. Je zal merken dat dat niets met machines te maken heeft.

Overigens kan het daarna nog steeds niet je ‘cup of tea’ zijn, maar misschien raak je een beetje van je vooroordeel bevrijd.

M. Braam 14 jaar ago

Bert,

Ik snap ook wel dat deze nieuwe technologie niks met mensen en machines te maken heeft, alleen maak ik een kleine vergelijking tussen vroeger en nu. Ik heb ook geen vooroordelen, ik probeer alleen een nieuwe discussie op te wekken. En misschien is het niet goed voor de mensen als ze veranderen. Mensen zijn wie ze zijn en daarom zijn ze juist speciaal, en zo anders dan iedereen. Als deze niet goed op de werkvloer past, ontsla je hem of haar. Maar iedereen komt toch wel terecht op de plek waar hij of zij moet zitten.

Bert 14 jaar ago

Nou, dan even hard twee feitjes, Mark.
1. Er is geen wetenschap die momenteel zo veel geld wegzuigt als de neurowetenschappen. Neurowetenschappen registreren feitelijkheden op het gebied van de menselijke psyche, die psychologische theorieen nooit hebben kunnen bieden. Worden we daar vrolijk van? Ik niet zo. Ben meer romanticus, maar ik ga geen feiten negeren omdat ik ze zo ongezellig vind. Ik heb ook niets met mensen die dat wel doen.
2. Er is een grote behoefte aan meetbaarheid binnen het bedrijfsleven. De neurowetenschappen gaan daar binnen afzienbare tijd in voorzien.

Mijn advies is om je er vooral mee te bemoeien als je het te robotterig en te mechanisch vindt. Laat er wat ethiek in vloeien. Lever je bijdrage aan de menselijke kant van wetenschap. Over drie jaar praten we er verder over. Op deze weblog…

M. Braam 14 jaar ago

Oké dan misschien over 3 jaar een discussie over euthanasie? Wat vind je daar van? Ben ik ook wel benieuwd naar, aangezien we nu toch in de medische wereld zijn terecht gekomen.

M. Braam 14 jaar ago

En waarom moet dit alleen voor het bedrijfsleven gelden? Doe je dit voor je medemens of juist om de prestaties op de werkvloer te bevorderen? Aangezien je meer ethiek wou…ik denk dat mensen veel meer moeten geven om mensen dan dat ze tegenwoordig doen. Bijvoorbeeld discriminatie…waarom zou een donkere gozer minder zijn dan een blanke? Qua taal zijn ze volledig geïntegreerd. Bloed een zwarte man niet als je hem verwond ofzo? Kom op, we zijn allemaal hetzelfde, alleen niet qua geest. De 1 is wat ethischer, gevoeliger. De ander is een man van principes, zodoende heb je alleen maar verschillende typen personen. Ik vind dat schitterend om te zien en om mee te maken.

M. Braam 14 jaar ago

En waarom is geld eigenlijk ter wereld gekomen? Het heeft in principe ( ja ik ben een man van principes) alles kapot gemaakt. Zonder geld zou iedereen het goed hebben, er moeten alleen wel wetten bestaan om te zorgen dat alles goed verloopt. Misschien nieuwe discussie?

Bert 14 jaar ago

Mark, euthanasie is een ander thema en geld en discriminatie verdienen ook een nuance. Vind je niet? Of gooien we alle grote thema’s op een principiele vuilnisbelt? En waarom dan?

Nee, maar serieus, Mark, je integriteit en behoefte aan grenzen voel ik wel. Ik wil daar ook serieus met je over debatteren. Maar dan op een manier dat we er deel van uit maken (dus ook jij!) en niet als principiele beschouwer, als rechter uit de hades zal ik maar zeggen.

Geld, zegt een fundament van onze cultuur, is de wortel van alle kwaad. De vraag hoe geld ter wereld kwam is een diepe. En de filosofen onder ons zullen een antwoord vinden. Ik heb mijn antwoord. Jij?

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *