Rubriek: Operationeel leiderschap

Iedereen is innovatief en creatief

Er zijn nog steeds psychologen, trainers en managers die zeggen, dat creativiteit in één van de hersenhelften zit. En hele volksstammen nemen het nog steeds over. Het idee komt uit een tijd dat de psychoanalyse en spirituele stromingen de macht hadden in de organisatie- en managementpsychologie. Zij kwamen met het idee, dat de ratio (het hoofd) in de ene kant van het brein zit, en het gevoel (het hart en de onderbuik) aan de andere kant. Om kort te gaan: dit is een mythe, of meer specifiek: een neuromythe. En ons brein is nu eenmaal gevoeliger voor mythe dan voor feiten. (Dit artikel is een fragment uit ‘De schakelaar’; een boek dat overal verkrijgbaar is)

Als ‘het werkt’ of veiligheid biedt, accepteert ons brein het als ‘waarheid’. Zoiets gold ook voor de neuromythe, dat creativiteit in een andere hersenhelft zat dan zakelijk en logisch denken. De (onjuiste) conclusie luidde jarenlang dat we in het westen teveel gefixeerd waren op de ene hersenhelft, en de andere verwaarloosden. Maar creativiteit zit niet in slechts één van de hersenhelften; het benut neuronetwerken uit beide helften. Neurowetenschapper Elkhonon Goldberg laat dit in zijn boek ‘Creativity’ goed zien. Volgens hem is creativiteit een complexe vaardigheid, die heel wat neuronetwerken in tegelijk activeert.

Zelfbeelden zijn vaak breinbedrog

Het gebeurt vaak dat mensen koppig blijven vasthouden aan een gekozen koers. Het is menselijk om dat te doen. Ons brein wil veiligheid en controle voor alles. Een biologisch en meestal onbewust mechanisme. En we doen veel onbewust, meer dan 90 % volgens sommige onderzoekers. Die onbewuste mechanismes zijn veel dieper ingesleten in ons systeem, en functioneren veel onbewuster dan bewuste processen die we hebben aangeleerd. Afwijken van een ingeslagen pad kan nog zo verstandig zijn, we kunnen elkaar nog zo hard vertellen dat we open moeten staan voor veranderingen; toch houden mensen in de praktijk graag vast aan oude veiligheden. Ook houden ze vast aan oude methodes en besluiten. Men durft niet goed af te wijken van een ingeslagen pad.

In ons onbewuste zitten ook de zelfoverschatting en het groepsdenken. Er valt veel te vertellen over de dingen die mensen over zichzelf denken. Om te beginnen zijn zelfbeelden een product van ons denken. De vorming ervan vindt van heel jongs af aan plaats in relatie tot onze omgeving. Dat wat mensen over zichzelf denken hoeft niet te kloppen, en toch bepaalt het hun houding in het leven. Zelfverzekerheid en faalangst zijn er bijvoorbeeld producten van. Als je denkt dat je de beste van de wereld bent, heeft dat veel gevolgen voor je ‘performance’, voor hoe je je gedraagt. Als je jezelf als een zwakke persoon beschouwt, kan dat een enorme onbewuste invloed hebben bij presentaties en examens.

Boek van de week

Opleidingen

Bekijk alle opleidingen

Ceativiteit, management en het brein: doe af en toe niets, dat levert veel op…

De neurowetenschappers Daniel Levitin en Elkhonon Goldberg wijzen erop dat creativiteit en spiritualiteit allebei kunnen bestaan door de dagdroomtoestand van ons brein.  Goldberg noemt de dagdroomtoestand het ‘standaard (neuronen) netwerksysteem’ (het default network system). Naast dit systeem kennen we het sturende brein, de zogenaamde centrale executive. Dit is het taakgerichte en taakgebonden breinsysteem waarmee we activiteit ontplooien. En dan is er dus de zogenaamde ‘insula’; de schakelaar tussen de dagdroomtoestand en de central executive.

Het brein dat creatief of spiritueel bezig is, verkeert in ieder geval een deel van zijn tijd in de dagdroomtoestand. Dan zijn we met vage dingen bezig, niet gericht, we staren een beetje, maken ons huis schoon en rommelen wat. Een belangrijke toestand, want hierin ontstaan de ideeën, en de reflecties en de gedachten over onszelf en onze relaties. Een nuttige staat dus.

Vacatures

Kantoormanager

DVAN Advocaten zet een volgende stap in de verdere opbouw van haar kantoor en is daarom op zoek naar een Kantoormanager. Bekijk alle vacatures

Advertorial

Kort maar kwalitatief hoogwaardig traject voor toekomstbestendig leiderschap

Wie in deze nieuwe Corona-tijden aan zijn persoonlijke ontwikkeling wil werken, of  zijn medewerkers die kans wil geven, kan gebruik maken van een mooie kerstaanbieding.  Een aanbieding die geldt vanaf nu tot 31 januari 2021, Iedereen daarna kost het pakket 1050 euro. Als je je bestelling plaatst voor 31 januari 2021 geldt de aanbieding, ook als het traject later plaatsvindt in 2021.

Rijkshavenmeester van de Port of Amsterdam volgde het traject en schreef op Linkedin: ‘Bij Bert Overbeek het verkort traject Switchend Leiderschap gevolgd. Inzicht in je eigen leiderschap, gekoppeld aan een ongewisse toekomst. Met zijn verfrissende inzichten en nieuwsgierigheid naar wat mensen drijft mooie handvatten gekregen. Alles in een warme setting met humor.’ 

Voor slechts 795 euro (excl BTW) krijg je een online pakket waardoor je inzicht in modern leiderschap enorm toeneemt. Hierin leer je als leider of manager je positie te bepalen in deze voortdurend veranderende tijden van digitalisering, diversiteit, virussen en klimaatbeperkingen.

Wat zit er in dit zeer voordelige blended learning pakket?

Waarom we zo slonzig omgaan met ‘de’ feiten: ons brein bedot ons!

 

Het jaar 2020 wordt door sommigen een rotjaar genoemd. Ik zit er iets anders in.Het Coronajaar is vooral een leerzaam jaar. We leren weer waarderen wat we jarenlang voor normaal aanzagen, maar wat door onze grootouders (en de duizenden generaties voor hen) als zeer luxueus zou zijn aangemerkt. Mijn opa zei altijd: ‘Jouw generatie gaat het moeilijk krijgen als het wat minder gaat’ en ik vind dat hij gelijk heeft.

Wat ook interessant is, is de polarisatie in de discussies. Niet leuk, wel boeiend. Links en rechts hoor je het woord ‘waarheid’ vallen, en het geloof in de eigen overtuigingen is sterk. En daar wil ik het even over hebben. Niet over ‘complotdenkers’, ‘reguliere media’, fake news, ‘gekkies’ of overheden die niet zouden deugen. Ik wil het hebben over de manier waarop wij mensen onze eigen ideeën beoordelen. De belangrijkste vraag is: kunnen wij dat wel?

On line trainingen: het kan effe niet anders, maar ideaal is het niet

Ik schuimde gisteren eens wat rond op managementplatforms, waar je altijd veel adviseurs tegenkomt. En wat me opviel was dat er allerlei opleidings- en managementadviezen langskwamen voor de COVID-periode. De titels spraken boekdelen. ‘Bent u klaar voor de wereld na Corona?’‘Hoe voorkomt u een corona burn out?’‘Aanspreken in het corona-tijdperk’ ‘Blijf opgewekt tijdens Covid’ ‘Informele teammeetings in een Coronamaatschappij’ ‘Verbinding maken in dagen van corona’. Etcetera.

Intuïtie in digitale tijdperk?

Hoewel McAfee en Brynjolfsson als IT-experts een behoorlijke rol voor mensen wegleggen in de gedigitaliseerde  toekomst, hebben ze niets met experts: mensen die over besluiten adviseren op basis van ervaring en senioriteit. Toegegeven, ze zijn het zelf, maar dat weerhoudt ze niet van hun advies. Net als andere mensen zijn experts nu eenmaal zeer gevoelig voor vooroordelen en denkfouten. In hun ogen kun je beter via internet gebruik maken van buitenstaanders, die het vaak beter weten als zaken echt complex worden.

Maar is dat wel zo? Weten die buitenstaanders het echt beter? Dat blijkt niet uit onderzoek dat in het verleden is gedaan naar de echt briljante ingevingen van mensen. Gary Klein onderzocht dit al wat langer geleden in het kader van intuïtie. De mensen die een vlijmscherpe intuïtie over een onderwerp hadden, bleken vaak experts op het gebied van dit onderwerp. Verderop in dit boek kom ik op de voorbeelden terug, maar het laat zien dat de experts door digofielen iets te snel worden afgeserveerd.

Macht, consumptiedrift, ongelijkheid en landjepik beheersen de wereld…helaas

In mijn laatste boek ‘De liefdesarchitect’ gaat het (in deel 2) over de politieke systemen waarin we functioneren op deze wereld. Wat ik wilde vertellen met het boek, is dat dat systeem steeds weer bijzonder destructief blijkt.
Wie naar onze wereld kijkt, kan niet anders concluderen dan dat er veel onrecht en grote ongelijkheid is. 26 rijken op deze wereld bezitten evenveel als de arme helft van deze wereld. Verder wordt de wereld beheerst door landjepik, zijn er zaken als kinderarbeid en kindermisbruik, drijft onze wereld op consumptiebehoeftes en -middelen die geweldig slecht zijn voor het milieu en is iedere ideologie in de geschiedenis zo’n beetje ten onder gegaan. Goed begonnen maar ten onder gegaan, bijna altijd door machtswellust of hebberigheid. Daaronder liggen andere biologische mechanismen, waaronder onze behoefte aan veiligheid.

Zijn onze inzichten in de mens niet toe aan beetje vernieuwing?

Als je je bezighoudt met veranderingen en mensen in organisaties, zoals ik, wil je graag dat je inzichten in de mens kloppen. Je zou het niet op je geweten willen hebben, dat je mensen verkeerd begeleidt. Dat doe je al snel als je werkt vanuit verkeerde beelden en inzichten.

Met automatisering en finance gaan we meestal zeer genuanceerd om, maar staan we voldoende stil bij de vraag hoe we de fijnbedrade menselijke geest kunnen ondersteunen bij het leveren van prestaties in een wereld waarin de ene verandering zich op de andere stapelt? Ik weet het niet. Ik vind veel modellen, waarmee organisaties, managers en trainers werken behoorlijk verouderd.

De algoritmes vliegen je om de oren, artificial intelligence, blockchains, bitcoins en wat niet allemaal, zijn een voortdurend onderwerp van gesprek. Moderne inzichten uit de menswetenschappen leggen het echter af tegen oude koek als  MBTI, Belbin, DISC en methodes als de RET. Die methoden vernieuwen zich niet, en je ziet ze steeds weer in nieuwe vormen terug.

Intuïtie en big data: experts wegdoen of toch maar niet?

De tijden veranderen snel en alleen die organisaties overleven die zich weten aan te passen aan de markten. En ze kunnen de nieuwe technologie niet negeren. Dat maakt sommige mensen somber. Kunnen ze straks nog wel mee in en na de digitale revolutie? MIT-hoogleraren Andrew McAffee en Erik Brynjolfsson, toonaangevende figuren als het om digitaliseringsvraagstukken gaat, vinden dat mensen zich niet zo’n zorgen moeten maken. De taken die worden overgenomen door kunstmatige intelligentie, robots en andere ‘smart machines’, omschrijven ze met de vier D’s. ‘Dull, dirty, dangerous, dear’. Dat vind ik iets te kort door de bocht, want computers en robots zijn intussen creatief geworden. Ze bewegen zich in de wereld van de architectuur en maken zelfs composities die niet van Bach te onderscheiden zijn. Toch moeten we niet bang zijn dat ze ons ‘overnemen’, aldus de hoogleraren.

Computers werken namelijk nog beter, als ze samenwerken met mensen. De nieuwe techniek begrijpt niets van de menselijke perceptie van de wereld. Het advies van Brynjolfsson en Mc Afee is om je te richten op werk waarin je empathie, leiderschap, teamwork en coaching nodig hebt. Dat blijft ook in de toekomst waardevol. Dit beeld wordt bevestigd door het Institute for the Future, dat sociale intelligentie noemt als een belangrijke skill voor de toekomst. Mensen blijven samenwerken. Met elkaar en met de nieuwe technologie. Want dat je binnen afzienbare tijd een robot als collega krijgt, daar twijfelt niemand over.